Home دریچه سایت‌های امتیازدهی و بررسی، جایگاهی برای ارائه و انتخاب
سایت‌های امتیازدهی و بررسی، جایگاهی برای ارائه و انتخاب
2

سایت‌های امتیازدهی و بررسی، جایگاهی برای ارائه و انتخاب

222
2

نیاز و خواسته (Need & Want) از مفاهیم مهم شکل‌دهنده فلسفه کسب‌وکار است که در علم بازاریابی مورد مطالعه قرار می‌گیرد. در بازاریابی گفته می‌شود هنگامی‌که فرد احساس نیاز کرد و خواسته‌هایی در او شکل گرفت به دنبال راه‌حل و اطلاعات می‌رود و پس از کسب اطلاعات و ارزیابی گزینه‌های موجود اقدام به خرید می‌کند.

در مورد نیاز و خواسته و به‌طورکلی رفتار خرید مصرف‌کننده (Consumer Buying Behavior) بحث فراوان شده اما بحثی که در اینجا دنبال خواهیم کرد بر سر مدل‌های کسب‌وکاری است که مسئله اساسی کسب اطلاعات، ارزیابی گزینه‌ها و انتخاب توسط مصرف‌کننده را هدف گرفته‌اند و سعی دارند با سروسامان دادن به این حوزه، ایجاد ارزش نمایند، ارزشی که در نمونه‌هایی منجر به ایجاد کسب‌وکاری موفق و مطرح شده است و در بسیاری موارد به دلایلی مانند عدم هماهنگی اجزای مدل، کسب‌وکار ناکام مانده است.

ساختاری که با آن بحث را پیش خواهیم برد ساختار آشنای پرحاشیه این روزها در حوزه کارآفرینی، یعنی مدل کسب‌وکار (Business Model)، است که در اینجا به تعریفی عمومی از آن بسنده می‌کنیم: مدل کسب‌وکار، منطقی است که در پی این است که توضیح دهد چگونه یک سازمان ایجاد ارزش می‌نماید، ارزش موردنظر را به مشتری تحویل می‌دهد، و چگونه از مشتری کسب ارزش می‌کند یا به بیان عامیانه‌تر کسب درآمد می‌کند، این مدل می‌تواند در زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و یا سایر زمینه‌ها تعریف شود. برای مدل کسب‌وکار اجزای مختلفی برشمرده می‌شود که در این نوشته به بخش‌های مشتریان، ارزش پیشنهادی، و مدل درآمدی بسنده خواهیم کرد.

شاید بتوان خاستگاه سایت‌های امتیازدهی و بررسی (Rating & Review) را صفحات زرد (Yellow Pages) – این اصطلاح با مجلات زرد متفاوت است، مجلات زرد به مجلاتی که به‌جای اخبار مهم به اخبار و مطالب عامه‌پسند می‌پردازند اطلاق می‌شود – و کاتالوگ‌های محصولات دانست. صفحات زرد زمانی بر سر کار آمدند که در اثر تغییرات روندهایی مانند افزایش جمعیت و درصد بالای زندگی در شهرهای بزرگ، تعداد کسب‌وکارهای اطراف ساکنین شهرها چنان زیاد شد که بسیاری از آن‌ها را نمی‌شناختند و علاوه بر افراد، کسب‌وکارهایی نیز بودند که برای کاربردهایی مانند بازاریابی محصولات و خدمات خود نیاز به اطلاعات سایر کسب‌وکارها داشتند. در چنین وضعیتی شرکت‌هایی ایجاد شدند که اطلاعات شرکت‌های مختلف اعم از نام، حوزه فعالیت، آدرس و به‌خصوص شماره تماس را به‌صورت کتاب چاپ می‌کردند و در اختیار مشتریان قرار می‌دادند. (ریشه نام‌گذاری صفحات زرد نیز جالب است، گفته می‌شود در ابتدای معرفی این مجلات یکی از چاپخانه‌های ایالات‌متحده کاغذ سفید را تمام می‌کند و کتاب را بر کاغذهای زرد چاپ می‌کند و اصطلاح صفحات زرد از آن به بعد مورد استفاده قرار می‌گیرد.)

نمونه آشنای صفحات زرد در ایران کتاب اول‌ بود که سال‌ها اطلاعات شرکت‌ها را چاپ می‌نمود و به‌صورت کتابی در اختیار شرکت‌های دیگر قرار می‌داد، که این محصول برای بسیاری شرکت‌ها که از بازاریابی تلفنی برای محصولات و خدمات خود استفاده می‌کردند بسیار مفید بود.

با پیشرفت فنّاوری و معرفی و گسترش اینترنت صفحات زرد نیز جای خود را به پایگاه‌های داده مبتنی بر وب دادند و فنّاوری‌های جدید وب ویژگی‌های بسیار متفاوتی به این کسب‌وکار داد. از مهم‌ترین این ویژگی‌ها می‌توان به دسترسی جهانی و آسان به اطلاعات، امکان کپی شدن سریع اطلاعات و امکان افزودن ارزش‌های دیگر در کنار اطلاعات را ذکر کرد. این‌گونه تفاوت‌ها آن‌چنان فراوان هستند که شاید نامیدن سایت‌هایی که در چنین حوزه‌ای فعالیت می‌کنند به اسم صفحات زرد، نادیده گرفتن بسیاری ارزش‌ها و جنبه‌های آن به شمار رود، و درواقع ترکیب این اطلاعات با ارزش‌هایی مانند امکان ارتباط آنلاین افراد با کسب‌وکارهایی که در آن‌ها وجود دارند و سفارش دادن به آن‌ها مدل کسب‌وکار این سایت‌ها را به‌کلی دگرگون کرد تا آنجا که داشتن اطلاعات کسب‌وکارها را حتی نتوان در منابع کلیدی این مدل‌های کسب‌وکار دسته‌بندی کرد. برای مثال، سایت‌هایی که اطلاعات‌پایه رستوران‌های شهری را ارائه می‌دهند درصورتی‌که صرفاً به ارائه اطلاعات بسنده کنند به‌هیچ‌وجه امکان باقی ماندن در عرصه رقابت را نخواهند داشت و داشتن پایگاه داده رستوران‌ها حتی درصورتی‌که هم‌اکنون مزیت محسوب شود در آینده نزدیک مزیتی نخواهد بود و باید به فکر ارزش‌های پیشنهادی برتری باشند.

تا این جای کار مدل کسب‌وکار ساده این سایت‌ها را می‌توانیم این‌گونه بیان کنیم:

بخش‌های مشتریان:

شامل دو بخش اصلی:

  • کسب‌وکارها
  • مصرف‌کنندگان

ارزش پیشنهادی:

  • اطلاعات دسته‌بندی‌شده کسب‌وکارها با امکان جستجو بر اساس ملاک‌های مختلف مانند موقعیت
  • معرفی کسب‌وکار به مشتریانی در اینترنت
  • و برخی درآمدهای جانبی مانند ارائه مشاوره به کسب‌وکارها

مدل درآمدی:

  • تا حد زیادی زیر سؤال است، درواقع تا زمانی که پای وب در میان نبود درآمد از فروش کتاب چاپی به دست می‌آمد ولی در وب اطلاعات به‌صورت باز در اختیار همه است و نمی‌توان با فروختن اطلاعات به مصرف‌کنندگان کسب درآمد نمود، برای فروختن اطلاعات به کسب‌وکارها نیز مشکلاتی مانند سهولت کپی فایل وجود دارد. ازجمله منابع کسب درآمد در این‌گونه مدل‌ها می‌توان به تبلیغات در حاشیه‌ی سایت و بالا بردن برخی کسب‌وکارها در لیست سایت اشاره نمود.

فنّاوری وب یک ویژگی مهم دیگر نیز اضافه کرد و آن امکان دخالت دادن اطلاعات و نظرات مردم یعنی همان مشتریان بود، ویژگی‌ای که آن‌چنان مهم است که می‌توانیم نامی مستقل برای مدل کسب‌وکار آن استفاده نماییم، سایت‌های امتیازدهی و بررسی، سایت‌هایی که مردم در آن می‌توانند علاوه بر مشاهده اطلاعات کسب‌وکارهای مختلف و جستجو بر روی آن‌ها ارزیابی و نظرات سایر افراد، یعنی مشتریان بالفعل و بالقوه آن کسب‌وکار را نیز مشاهده نمایند. از طرفی صاحبان کسب‌وکار می‌توانند کسب‌وکار جدید  خود را با رعایت مقرراتی به سایت اضافه نمایند.

مدل کسب‌وکار تا حدی تغییر کرد، تا این جای کار مدل کسب‌وکار ساده این سایت‌ها را می‌توانیم این‌گونه بیان کنیم:

بخش‌های مشتریان:

شامل دو بخش اصلی:

  • کسب‌وکارها در یک سو و مصرف‌کنندگان در سوی دیگر

ارزش پیشنهادی:

  • اطلاعات دسته‌بندی‌شده کسب‌وکارها با امکان جستجو بر اساس ملاک‌های مختلف مانند موقعیت + ارزیابی سایر مشتریان از کسب‌وکار موردنظر به همراه نظراتی که افراد مراجعه‌کننده داشته‌اند.
  • معرفی کسب‌وکار به مشتریانی در اینترنت

مدل درآمدی:

  • اعمال تغییرات در اولویت نمایش کسب‌وکارها در لیست‌ها و در نتایج جستجو، البته با اطلاع مشتریان
  • نمایش تبلیغات در صفحات مختلف

مدل کسب‌وکاری که تاکنون بحث شد تا حد خوبی پتانسیل موفقیت دارد و بسیاری سایت‌ها تا مدت‌ها با همین مدل پیش رفته‌اند، البته هر کدام استراتژی ورود متفاوتی داشته‌اند و مدل کسب‌وکارشان نیز تفاوت‌هایی با هم داشته است.

در اینجا به برخی از سایت‌های خارجی نسبتاً موفق در این حوزه اشاره می‌کنیم.

سایت Yelp:

این کسب‌وکار در سال 2004 توسط چند نفر از کارکنان سابق PayPal پایه‌گذاری شد و در حال حاضر با داشتن حدود 132 میلیون بازدیدکننده در هر ماه و 61 میلیون بررسی نوشته‌شده توسط کاربران، موفق‌ترین سایت بین‌المللی امتیازدهی و بررسی کسب‌وکارها به شمار می‌رود. این سایت در حدی در انتخاب مردم تأثیر دارد که در سال 2011 مقاله‌ای که در مدرسه کسب‌وکار هاروارد (Harvard Business School) نوشته شد به این نتیجه رسید که افزایش امتیاز در این سایت به‌اندازه 1 ستاره، برای کسب‌وکار موردنظر در حدود 5 تا 9 درصد افزایش فروش به دنبال دارد. این سایت در سال 2013 درآمدی در حدود 232 میلیون دلار داشته است.

برخی سایت‌های مشابه دیگر خارجی برای مدل ذکرشده عبارت‌اند از:

  • Angie’s List
  • Qype (که بعداً توسط Yelp خریداری شد و اکنون به‌عنوان نسخه این سایت برای برخی کشورهای اروپایی در دسترس است و در ایران نیز فیلتر نیست)
  • Epinions (که توسط com خریداری شد و بعداً خود Shopping.com توسط Ebay خریداری شد)
  • com
  • Judy’s Book
  • Zagat
  • TripAdvisor
  • Niche
  • Glassdoor

در ایران نیز برخی سایت‌ها در این زمینه در حال فعالیت هستند که البته هرکدام تفاوت‌هایی در مدل کسب‌وکار و استراتژی داشته‌اند.

 برخی از این سایت‌ها عبارت‌اند از: کتاب اول، برترین‌ها، ترینان و … و همچنین درزمینه امتیازدهی و بررسی محصول نیز می‌توان به سایت‌هایی نظیر mobile.ir اشاره کرد.

درصورتی‌که مدل امتیازدهی و بررسی را به حوزه‌های خاصی محدود کنیم به مدل‌های جالبی می‌رسیم، نمونه‌های آشنای این محدود کردن عبارت‌اند از سایت‌های راهنمای رستوران‌ها و سایت‌های جستجو و انتخاب پزشک. آشناترین نمونه این مدل در ایران که احتمالاً به گوش خیلی از خوانندگان آشناست سایت فیدیلیو، راهنمای رستوران‌های تهران، است.

این مدل‌ها اگرچه در حوزه خود محدود شده‌اند ولی معمولاً کنار امتیازدهی و بررسی ارزش مهم دیگری را نیز به مشتری ارائه می‌نمایند و آن امکان سفارش یا رزرو است، ارزشی که به‌کلی مدل کسب‌وکار را تغییر می‌دهد و امتیازدهی و بررسی را تحت‌الشعاع خود قرار می‌دهد.

نمونه این ارزش‌افزوده را می‌توانیم در سایت‌های جستجو و رزرو اینترنتی پزشک نیز ببینیم، مدل کسب‌وکاری که نویسنده این مطلب به همراه تیمی از دانش‌آموختگان و دانشجویان دانشگاه‌های برتر در حال راه‌اندازی آن در ایران است. سایت پزشک خوب در کنار ارائه اطلاعات پزشکان و امکان جستجو بر اساس ملاک‌های مختلف در حال راه‌اندازی امکان رزرو وقت اینترنتی از پزشکان نیز هست. ما امیدواریم کسب‌وکار نوپایی را که به‌تازگی شروع کرده‌ایم در آینده‌ای نزدیک به سایت جامعی برای تسهیل دسترسی مردم به خدمات سلامتی و درمان تبدیل کنیم، سایتی که علاوه بر ارزش‌های فراوان برای مردم بزرگوار، در خدمت جامعه پزشکی نیز هست و پزشکان می‌توانند با همکاری در سایت پزشک خوب ارائه خدمات خود و فرایند وقت‌دهی خود را هر چه بهتر برای مردم انجام دهند. بنابراین درصورتی‌که به دنبال پزشک می‌گردید و یا پزشک خوبی هستید حتماً از سایت پزشک خوب دیدن نموده و یا اعلام همکاری نمایید.

(222)

https://telegram.me/businesstrend
وحید عطاری وحید دانش‌آموخته مهندسی صنایع و MBA دانشگاه شریف است. او به کارآفرینی علاقه‌مند است و سابقه فعالیت‌های آکادمیک و اجرایی در این زمینه مانند ارزیابی و تحلیل کسب‌وکار، تدوین طرح‌های کسب‌وکار، تدریس و راه‌اندازی کسب‌وکارهای کوچک را دارد. او هم‌اکنون در حال راه‌اندازی کسب‌وکار آنلاین پزشک خوب است. وحید در کنار این‌ها در حوزه‌های گردشگری و ادبیات نیز فعالیت دارد.

Comment(2)

  1. وب سایت کاریزما (http://karizma.ir) هم با همین رویکرد راه اندازی شده است.
    در بخش کسب و کارها: امکان افزودن و بروزرسانی اطلاعات واحد شغلی و صفحه پروفایل کسب و کار، امکان افزودن پیشنهاد تخفیف در ارائه خدمات یا فروش محصول و نمایش این پیشنهاد در بخش “تخفیف”سایت کاریزما.
    در بخش مصرف کنندگان: امکان بررسی واحد شغلی و باشتراک گذاری تجربه خرید یا دریافت خدمات از واحد شغلی مورد نظر
    در بخش کاربران: امکان افزودن و معرفی مکان های توریستی، زیارتی، … مورد علاقه. امکان معرفی رویدادها فرهنگی، هنری، … ، امکان افزودن کسب و کار به لیست علاقمندی ها، معرفی به دوستان، دعوت از دوستان، افزودن یک شخص به دوستان و ارسال پیغام خصوصی به دوستان. امکان کسب امتیاز بر اساس میزان فعالیت، امکان کسب مدال براساس نوع و میزان فعالیت و …
    کاربران می توانند عکس هایی که از مکان های دیدنی گرفته اند را در صفحه ی اختصاصی آن مکان اضافه کنند و در صورت تمایل، امکان دانلود عکس به عنوان تصویر پس زمینه (wallpaper) برای سایر کاربران فراهم می شود. در عین حالی که اطلاعات جامعی از مراکز دیدنی ایران فراهم می شود، بانک اطلاعات خوبی هم از تصاویر با کیفیت مربوط به ایران با نام مالک عکس، در کاریزما گردآوری و آماده ی استفاده می شود.
    در بخش رویداد، کاربران می توانند از تازه ترین رویدادها آگاهی یابند.
    امیدوارم بتوانیم مفید و ماندگار باشیم

LEAVE YOUR COMMENT

Your email address will not be published. Required fields are marked *

لطفا جای خالی را پر کنید Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.